17 Mart 2020 itibariyle g├╝ncellenmi┼čtir.

Yeni Koronavir├╝s Hastal─▒─č─▒ nedir?

Yeni Koronavir├╝s Hastal─▒─č─▒, D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ taraf─▒ndan COVID-19 olarak isimlendirilen, bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r. Hastalardan al─▒nan ├Ârneklerin incelenmesi sonucunda 7 OcakÔÇÖta, hastal─▒─ča neden olan virusun SARS (2002) ve MERS (2012) gibi Koronavir├╝s ailesinden oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼č ve vir├╝se Yeni Koronavir├╝s 2019 (2019-nCoV) ad─▒ verilmi┼čtir.

Yeni Koronavir├╝s Hastal─▒─č─▒ tehlikeli midir?

Ge├žmi┼čte ya┼čanan SARS ve MERS salg─▒nlarda hastal─▒─č─▒n ne d├╝zeyde ├Âld├╝r├╝c├╝ seyretti─či ile k─▒yasland─▒─č─▒nda bu s─▒kl─▒─č─▒n sadece %2 civar─▒nda oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Elde edilen veriler do─črultusunda ileri ya┼č ve e┼člik eden hastal─▒─č─▒ (ast─▒m, diyabet, kalp hastal─▒─č─▒ gibi) olanlarda vir├╝s├╝n a─č─▒r hastal─▒k olu┼čturma riski daha y├╝ksektir. Gen├ž ve sa─čl─▒kl─▒ eri┼čkinlerde hastal─▒k nispeten hafif seyretmektedir.

Hastal─▒─č─▒n belirtileri nelerdir?

Kulu├žka (ink├╝basyon) s├╝resi, vir├╝s v├╝cuda girdikten sonra belirtilerin ve hastal─▒─č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin ge├žen s├╝redir. Hastal─▒k, 2-14 g├╝n s├╝ren bir kulu├žka s├╝resinden sonra birden ba┼člayan y├╝ksek ate┼č (39 ┬░C) ├Âks├╝r├╝k ve nefes darl─▒─č─▒ ile karakterlidir. Baz─▒ hastalarda bo─čaz a─čr─▒s─▒ ve burun ak─▒nt─▒s─▒n─▒n da oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. A─č─▒r seyreden vakalarda ise akci─čer enfeksiyonu, a─č─▒r akut solunum yolu enfeksiyonu, b├Âbrek yetmezli─či gibi durumlar ortaya ├ž─▒kabilmektedir.

Y├╝ksek Ate┼č (39 ┬░C)

├ľks├╝r├╝k

Nefes Darl─▒─č─▒ ve Burun Ak─▒nt─▒s─▒

Bo─čaz A─čr─▒s─▒

Hastal─▒k nas─▒l bula┼č─▒r?

Hasta bireylerin ├Âks├╝rmeleri aks─▒rmalar─▒ ile ortama sa├ž─▒lan damlac─▒klar─▒n solunmas─▒ ile bula┼č─▒r. Hastalar─▒n solunum par├žac─▒klar─▒ ile kirlenmi┼č y├╝zeylere dokunulduktan sonra ellerin y─▒kanmadan y├╝z, g├Âz, burun veya a─č─▒za g├Ât├╝r├╝lmesi ile de vir├╝s al─▒nabilir. Kirli ellerle g├Âz, burun veya a─č─▒za temas etmek risklidir.

T├╝rkiyeÔÇÖde tespit edilmi┼č vaka var m─▒?

Bu konudaki en g├╝ncel bilgiyi T.C. Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ web sayfas─▒ndan alabilirsiniz.

Hastal─▒ktan nas─▒l korunulabilir?

Hastal─▒ktan korunmak i├žin bir a┼č─▒ hen├╝z geli┼čtirilmi┼č de─čildir. Bu nedenle korunmada akut solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n genel bula┼čma riskini azaltmak i├žin ├Ânerilen temel ilkeler Yeni Koronavir├╝s (2019-nCoV) i├žin de ge├žerlidir. ┼×u an ├╝lkemizde hastal─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒ s├Âz konusu olmad─▒─č─▒ndan ├Âzel bir ├Ânlem al─▒nmas─▒na gerek yoktur. Ancak solunum yolu enfeksiyonu yapan ├žok say─▒da vir├╝s├╝n (grip, nezle vir├╝sleri vb.) insanlar aras─▒nda dola┼čmakta oldu─ču k─▒┼č aylar─▒nda sadece 2019-nCoVÔÇÖtan de─čil, di─čer t├╝m solunum vir├╝slerinden korunmak i├žin:

  • El temizli─čine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla y─▒kanmal─▒, sabun ve suyun olmad─▒─č─▒ durumlarda alkol bazl─▒ el antisepti─či kullan─▒lmal─▒d─▒r. Antiseptik veya antibakteriyel i├žeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
  • Eller y─▒kanmadan a─č─▒z, burun ve g├Âzlerle temas edilmemelidir.
  • Mevsimsel grip dahil olmak ├╝zere hasta insanlarla temastan ka├ž─▒nmal─▒d─▒r (m├╝mk├╝nse en az 1 m uzakta bulunulmal─▒).
  • ├ľzellikle hasta insanlarla veya ├ževreleriyle do─črudan temas ettikten sonra eller s─▒k s─▒k y─▒kanmal─▒d─▒r.
  • Bug├╝n i├žin ├╝lkemizde sa─čl─▒kl─▒ ki┼čilerin maske kullanmas─▒na gerek yoktur. Herhangi bir viral solunum yolu enfeksiyonu ge├žirmekte olan ki┼činin ├Âks├╝rme veya hap┼č─▒rma s─▒ras─▒nda burun ve a─čz─▒n─▒ tek kullan─▒ml─▒k ka─č─▒t mendil ile ├Ârtmesi, ka─č─▒t mendilin bulunmad─▒─č─▒ durumlarda ise dirsek i├žini kullanmas─▒ ├Ânerilmektedir.

Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla y─▒kanmal─▒.

Eller y─▒kanmadan a─č─▒z, burun ve g├Âzlerle temas edilmemelidir.

Hasta insanlarla temastan ka├ž─▒nmal─▒d─▒r.

├ľks├╝rme veya hap┼č─▒rma s─▒ras─▒nda burun ve a─č─▒z tek kullan─▒ml─▒k ka─č─▒t mendil ile ├Ârt├╝lmelidir.

Maske kullan─▒lmal─▒ m─▒? Ne zaman ve nas─▒l?

├ľks├╝r├╝k gibi solunum semptomlar─▒ olmayan normal sa─čl─▒kl─▒ ki┼čilerin t─▒bbi maske takmas─▒na gerek yoktur. Ancak kalabal─▒k ve hava sirk├╝lasyonunun yeterli olmad─▒─č─▒ ortamlarda uzun s├╝re bulunulacaksa maske kullan─▒labilir. Solunum semptomlar─▒n─▒z varsa t─▒bbi maske takmak ve maskeyi att─▒ktan sonra elleri temizlemek ├Ânerilmektedir.

Toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒ ya da derslerin yap─▒ld─▒─č─▒ s─▒n─▒flar gibi kalabal─▒k veya s─▒k─▒┼č─▒k ortamlarda bulunanlar─▒n kullanmalar─▒ ├Ânerilen normal t─▒bbi maskenin, ├Âzel filtresi olan N95 ya da FFP2 gibi maskelere g├Âre hastal─▒ktan korunmada etkileri benzer g├Âsterilmi┼čtir.

N95 veya FFP2 tipi maskelerin sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒nda ┬ásolunum yollar─▒nda inceleme yapan sa─čl─▒k personelince kullan─▒lmas─▒ ├Ânerilmektedir.

Bug├╝ne kadar, Yeni Koronavir├╝s salg─▒n─▒ndan etkilenen ├╝lkelerden sevk edilen mallar veya ├╝r├╝nlerle temas─▒n insanlarda Yeni Koronavir├╝s hastal─▒─č─▒n─▒n kayna─č─▒ oldu─čunu g├Âsteren hi├žbir epidemiyolojik bilgi yoktur. Bu nedenle Yeni Koronavir├╝s ile enfekte olan bir ├╝lkeden gelen kargo ile temas edilece─či zaman maske kullan─▒lmas─▒na gerek yoktur. P├╝r├╝zl├╝ y├╝zeylerle temas edilmesi sonucu olu┼čabilecek mekanik tehlikelere kar┼č─▒ koruma i├žin kullan─▒lmad─▒k├ža eldiven kullan─▒m─▒na da gerek yoktur.

Doktora ne zaman ba┼čvural─▒m?

Ate┼č, ├Âks├╝r├╝k varsa ve nefes almakta g├╝├žl├╝k ├žekiliyorsa, t─▒bbi yard─▒m almak i├žin sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Yeni Koronavir├╝s vakas─▒ g├Âr├╝len ├╝lkelere seyahat eden ki┼čilerin yolculuk d├Ân├╝┼č├╝ 14 g├╝n i├žinde ate┼č, ├Âks├╝r├╝k, solunum s─▒k─▒nt─▒s─▒ geli┼čirse sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurmalar─▒ ve seyahat ├Âyk├╝s├╝n├╝ bildirmeleri gerekmektedir.

Ate┼č, ├Âks├╝r├╝k varsa ve nefes almakta g├╝├žl├╝k ├žekiliyorsa, t─▒bbi yard─▒m almak i├žin sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

Yeni Koronavir├╝s vakas─▒ g├Âr├╝len ├╝lkelere seyahat eden ki┼čilerin yolculuk d├Ân├╝┼č├╝ 14 g├╝n i├žinde ate┼č, ├Âks├╝r├╝k, solunum s─▒k─▒nt─▒s─▒ geli┼čirse sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurmalar─▒ ve seyahat ├Âyk├╝s├╝n├╝ bildirmeleri gerekmektedir.

Riskli ├╝lkeler nerelerdir?

T.C. Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan herg├╝n g├╝ncellenen hastal─▒─č─▒n yo─čun olarak g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝lkeleri ve bununla ilgili seyahat ├Ânerilerini

https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Bulasici-hastaliklar-db/hastaliklar/2019_n_CoV/rehberler/COVID-19_RehberiV5-25Subat2020.pdf adresinden takip edebilirsiniz. (Çin Halk Cumhuriyeti, Singapur, İran, Tayland, Japonya, Hong Kong, Güney Kore, İtalya)

Yurtd─▒┼č─▒na┬á gitmeyi planl─▒yorum ne yapmal─▒y─▒m?

E─čer riskli b├Âlgelerden birine gidilmesi planlan─▒yorsa ilk olarak erteleme se├žene─činin d├╝┼č├╝n├╝lmesi yerinde olacakt─▒r. Gidilmesi durumunda ise, akut solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n genel bula┼čma riskini azaltmak i├žin ├Ânerilen temel ilkeler Yeni Coronavir├╝s (2019-nCoV) i├žin de ge├žerlidir:

  • El temizli─čine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla y─▒kanmal─▒, sabun ve suyun olmad─▒─č─▒ durumlarda alkol bazl─▒ el antiseptikleri kullan─▒lmal─▒d─▒r. Antiseptik veya antibakteriyel i├žeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
  • Eller y─▒kanmadan a─č─▒z, burun ve g├Âzlerle temas edilmemelidir.
  • Hasta insanlarla temastan ka├ž─▒nmal─▒d─▒r (m├╝mk├╝n ise en az 1 m uzakta bulunulmal─▒).
  • ├ľzellikle hasta insanlarla veya ├ževreleriyle do─črudan temas ettikten sonra eller s─▒k s─▒k temizlenmelidir.
  • ├ľks├╝rme veya hap┼č─▒rma s─▒ras─▒nda burun ve a─č─▒z tek kullan─▒ml─▒k ka─č─▒t mendil ile ├Ârt├╝lmeli, ka─č─▒t mendilin bulunmad─▒─č─▒ durumlarda ise dirsek i├ži kullan─▒lmal─▒, m├╝mk├╝nse kalabal─▒k ve yerlere girilmemelidir.
  • ├çiftlikler, canl─▒ hayvan pazarlar─▒ ve hayvanlar─▒n kesilebilece─či alanlar gibi genel enfeksiyonlar a├ž─▒s─▒ndan y├╝ksek riskli alanlardan ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.

El temizli─čine dikkat edilmelidir.

├çevreleriyle do─črudan temas ettikten sonra eller s─▒k s─▒k temizlenmelidir.

M├╝mk├╝nse kalabal─▒k ve yerlere girilmemelidir.

├çiftlikler, canl─▒ hayvan pazarlar─▒ ve hayvanlar─▒n kesilebilece─či y├╝ksek riskli alanlardan ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.